Malaysia bukan sahaja terkenal dengan pulau yang cantik, makanan yang pelbagai dan destinasi menarik. Salah satu kekayaan negara yang paling bernilai ialah kepelbagaian masyarakat serta warisan budaya yang diwarisi sejak turun-temurun.
Antara warisan yang masih dapat kita lihat sehingga hari ini ialah pakaian tradisional. Setiap helaian bukan sekadar cantik dipandang, malah mempunyai identiti, sejarah dan nilai budaya masyarakat yang memakainya.
Sempena Hari Malaysia pada 16 September, jom kita ‘jelajah’ Malaysia dengan mengenali pakaian tradisional beberapa etnik yang menjadi sebahagian daripada warna-warni negara ini.
Baju Melayu dan baju kurung merupakan antara pakaian tradisional yang cukup sinonim dengan masyarakat Melayu.
Bagi lelaki, baju Melayu lazimnya dipadankan dengan seluar panjang, samping dan songkok, khususnya ketika menghadiri majlis rasmi, kenduri atau sambutan perayaan.
Baju kurung pula mempunyai pelbagai variasi mengikut negeri dan perkembangan zaman, termasuk Baju Kurung Teluk Belanga dan Baju Kurung Cekak Musang.
Walaupun rekaannya terus berevolusi, pakaian ini masih menjadi sebahagian daripada identiti masyarakat Melayu sehingga hari ini.
Cheongsam antara pakaian tradisional masyarakat Cina yang cukup mudah dikenali menerusi potongannya yang tersendiri.
Ia sering dikaitkan dengan pemakaian wanita khususnya ketika sambutan Tahun Baharu Cina, majlis perkahwinan dan acara kebudayaan.
Selain cheongsam, kita juga boleh mengenali samfu, pakaian yang terdiri daripada baju dan seluar serta pernah menjadi antara pakaian yang digunakan dalam kehidupan harian masyarakat Cina terdahulu.
Hari ini, elemen pakaian tradisional Cina turut diberi sentuhan moden tanpa meninggalkan ciri warisannya.
Penuh warna dan cukup menyerlah, sari merupakan antara pakaian yang sangat sinonim dengan wanita India.
Keindahan sari bukan sahaja terletak pada pilihan warna dan fabriknya, malah cara pemakaian serta motifnya boleh mempunyai pengaruh daripada tradisi dan wilayah yang berbeza.
Bagi lelaki pula, antara pakaian yang sering dilihat ialah kurta, selain dhoti dan veshti dalam konteks budaya tertentu.
Ketika sambutan Deepavali atau majlis perkahwinan, keindahan pakaian tradisional masyarakat India menjadi antara tarikan yang memperlihatkan kekayaan budaya komuniti ini.
Apabila bercakap mengenai pakaian tradisional Orang Asli, penting untuk kita memahami bahawa Orang Asli bukanlah satu etnik tunggal.
Di Semenanjung Malaysia terdapat pelbagai masyarakat Orang Asli dengan identiti masing-masing, antaranya Semai, Temiar, Mah Meri dan Jakun.
Justeru, pakaian, perhiasan serta hasil kraf mereka juga berbeza mengikut komuniti.
Sebagai contoh, masyarakat Mah Meri di Pulau Carey, Selangor terkenal dengan warisan seni dan budaya termasuk anyaman serta ukiran kayu. Mengenali komuniti Orang Asli secara lebih dekat membuka peluang untuk kita melihat satu lagi sisi kepelbagaian budaya di Semenanjung Malaysia.
Beralih ke Sarawak, antara busana tradisional yang cukup memukau ialah Ngepan Iban.
Busana ini menyerlah dengan penggunaan tekstil, perhiasan dan aksesori yang mempunyai nilai budaya tersendiri. Antara elemen tekstil yang terkenal dalam masyarakat Iban ialah pua kumbu
, hasil tenunan yang mempunyai kedudukan penting dalam warisan mereka.Busana tradisional Iban dapat dilihat terutamanya ketika acara kebudayaan dan sambutan Hari Gawai, yang diraikan pada 1 Jun setiap tahun.
Bagi pengunjung ke Sarawak, pengalaman melihat sendiri busana, tarian ngajat dan kehidupan di rumah panjang tentunya memberi perspektif berbeza tentang kekayaan budaya Borneo.
Di Sabah, masyarakat Kadazan-Dusun mempunyai busana tradisional yang cukup mudah menarik perhatian.
Antara ciri yang sering dikaitkan dengan pakaian tradisional mereka ialah penggunaan fabrik berwarna hitam dengan perincian dan hiasan yang menyerlah.
Rekaan serta nama pakaian bagaimanapun boleh berbeza mengikut kelompok dan daerah kerana masyarakat Kadazan-Dusun sendiri mempunyai kepelbagaian tradisi.
Keindahan busana ini dapat dilihat dengan lebih meriah ketika Pesta Kaamatan, apabila pakaian tradisional, muzik, tarian Sumazau dan pelbagai adat masyarakat Sabah diketengahkan.
Satu lagi masyarakat yang mempunyai warisan busana menarik ialah Bajau di Sabah.
Masyarakat Bajau terdapat di beberapa kawasan di negeri tersebut dan tradisi mereka juga mempunyai variasi mengikut komuniti serta lokasi.
Busana tradisional Bajau terkenal dengan penggunaan warna yang terang, perincian menarik serta aksesori yang menjadikannya cukup menonjol ketika acara kebudayaan.
Antara acara yang sering dikaitkan dengan masyarakat Bajau ialah Regatta Lepa di Semporna, yang mengetengahkan warisan komuniti Bajau di pantai timur Sabah.
Daripada baju kurung di Semenanjung hinggalah Ngepan Iban di Sarawak dan busana tradisional Kadazan-Dusun serta Bajau di Sabah, setiap pakaian membawa cerita masyarakatnya sendiri.
Inilah antara keistimewaan Malaysia.
Kita mungkin berbeza bahasa, makanan, adat dan pakaian, tetapi semua warisan ini bersama-sama membentuk identiti sebuah negara bernama Malaysia.
Sempena Hari Malaysia, mungkin sudah tiba masanya kita bukan sekadar mengenakan pakaian tradisional untuk bergambar, tetapi turut mengenali cerita, masyarakat dan budaya yang berada di sebalik setiap helaian.
Selamat Hari Malaysia! 🇲🇾
